Intensief 3D kijken schadelijk?
Trendbureau ’s voorspellen dat 2011 het jaar van 3D wordt. Films als Avatar, UP en Alice in Wonderland worden in razend tempo opgevolgd door nieuwe film releases. Ook de productontwikkeling staat niet stil: zo is de 3D TV medio 2010 op de markt gebracht. Zijn 3D games en gameconsules in opkomst. En wordt er hard gewerkt aan 3D laptops en mobiele telefoontjes. 3D mag dan wel volgens fabrikanten en producenten revolutionair zijn, maar steeds meer signalen waarbij gezondheidsproblemen worden aangekaart komen naar voren.
Geschiedenis van 3D
Al in 1890 werd door de Britse filmpionier William Friese-Greene patent aangevraagd voor de techniek achter 3D films. De techniek die hij omschreef maakte gebruik van twee films die naast elkaar op het scherm werden geprojecteerd. Het publiek kon door gebruik te maken van een stereoscoop het beeld samenvoegen.
Ontwikkelingen op 3D gebied
3D TV
Nu vele jaren later is de techniek van toen doorontwikkeld en hoeven we niet meer naar de bioscoop om naar 3D te kunnen kijken. De meeste televisietoestellen en zelfs computersystemen worden tegenwoordig met 3D uitgerust waardoor de beelden op je afkomen terwijl je op je eigen bank films of tv-uitzendingen bekijkt. Momenteel nog wel door het dragen van een speciale shutterbril, want anders kun je het 3D beeld niet waarnemen.
3D Gaming
Ook in de gamewereld zijn nieuwe ontwikkelingen. Een software update op Sony’s PlayStation 3 spelcomputer heeft ervoor gezorgd dat er 3D-films op de console kunnen worden afgespeeld. PlayStation 3-games als WipeOut HD, Motorstorm: Pacific Rift en Super Stardust konden al in 3D worden gespeeld. In de toekomst zullen meer games in 3D uitkomen, waaronder bijvoorbeeld Killzone 3. Met de Nintendo 3DS (die in maart 2011 op de Nederlandse markt komt) kun je gamen met een extra dimensie zonder het dragen van een speciale bril.
3D Popconcert
In Japan gaat iedereen uit z’n dak bij een popconcert waarbij zangeres Hatsune Miku als driedimensinaal Holographic Avatar op het podium verschijnt.
3D TV en laptops zonder speciale bril
Het Japanse elektronicaconcern Toshiba heeft 22 december in Japan de eerste driedimensionale televisie gelanceerd waarbij kijkers geen gebruik hoeven te maken van een speciaal brilletje. Ook de eerste 3D laptops en mobieltjes kondigen zich aan. Net als de eerste potentiele gevaren van 3D effecten.
Mogelijk schadelijke effecten van 3D
Waarschuwingen over vermoeide ogen en andere potentiële gevaren die voortvloeien uit het bekijken van 3D beginnen zich over het web te verspreiden. Dit mede door aangescherpte gebruikersvoorwaarden van enkele elektronicagiganten.
Zo waarschuwt Sony in de gebruikersvoorwaarden van de spelcomputer Playstation3: ‘Raadpleeg eerst uw dokter voor u uw kinderen toelaat naar 3D-films te kijken of met 3D-games te spelen. 3D zou tot misselijkheid, vermoeidheid van de ogen en zelfs tot scheelzien kunnen leiden. Zoals bij ieder ander beeldscherm raden wij u aan niet gedurende lange tijd zonder pauze te kijken. Als u tijdens het bekijken van 3D-beelden last krijgt van dergelijke bijverschijnselen, kunt u het beste stoppen met kijken en indien nodig een arts raadplegen’.
Ook Samsung heeft bij haar 3D-tv’s een waarschuwing toegevoegd om niet constant in 3D te kijken. Patiënten met epilepsie, zwangere vrouwen, kinderen, mensen die moe zijn of alcohol hebben gedronken wordt aangeraden om 3D te vermijden en het bij het tweedimensionale beeld te houden.
De Nintendo 3DS is nog niet eens op de markt maar het Japanse concern heeft deze week al gewaarschuwd voor eventuele schadelijke effecten voor kinderen onder de zes. Zij kunnen beter niet met de nieuwe spelcomputer spelen omdat dit schadelijke gevolgen voor de ogen kan hebben. ´Het langdurig kijken naar 3D-beelden kan de ontwikkeling van de ogen negatief beïnvloeden’, aldus Nintendo.
Welk effect heeft 3D dan precies op onze ogen?
Een Amerikaanse professor, Martin Banks van de Universiteit van Berkeley schreef een studie over het ‘optische conflict’ dat aan de basis ligt van de illusie van reliëf in de cinema. Bij 3D beelden moeten onze ogen niet alleen anders maar ook harder werken. Volgens Banks zou dit optische conflict voor duizelingen kunnen zorgen, voor hoofdpijn, misselijkheid en voor serieuze migraine. Vooral de combinatie van extreme diepte en beweging van 3D beelden zou schadelijk zijn. De focus van je blik ligt namelijk niet op de plek waar je ogen verwachten dat die ligt. Het gevolg is veel scherpstellen en veel spanning op de ogen.
Het is dan ook aan te raden om bij 3D beelden zoveel mogelijk te focussen op díe gedeelten waar de aandacht naar toe hoort te gaan. Dus bijvoorbeeld naar het personage in beeld dat spreekt en niet naar iemand in de achtergrond.
En nu?
Volgens specialisten zijn het vooral mensen met een oogafwijking die gevoeliger zijn voor 3D. ‘Hun hersenen hebben meer moeite om al die informatie te verwerken, wat bij een film van twee uur voor hoofdpijn of duizeligheid kan zorgen.’ Ook kinderen jonger dan zes zijn volgens de professor een stuk gevoeliger. ‘Maar ze hebben ook een groter aanpassingsvermogen, waardoor het minder snel schade kan veroorzaken en het vaak niet zo’n vaart loopt.
Maar toch, wel iets om in je achterhoofd te houden als je naar films kijkt als SAW 3D, Rapunzel 3D of MegaMind 3D of een nieuwe game voor je Xbox aanschaft.